Nieuws

Blijf op de hoogte
02 maart 2017

Sola Gratia met Bach en Vivaldi

Tilge, Höchster van Bach en Gloria van Vivaldi

Sola Gratia brengt Bach’s versie van het Stabat Mater van Pergolesi en het Gloria van Vivaldi

In het jubileumjaar van Sola Gratia organiseert het vrouwenkoor op zaterdag 22 april haar tweede concert. Dit concert wordt gehouden in de prachtige Petrus en Pauluskerk te Loppersum.
Affiche 22 april 2017 (definitief)
voor vergroting klik op afbeelding

Op het programma staan twee werken. Als eerste de versie van Johann Sebastiaan Bach van het Stabat Mater van Giovanni Battista Pergolesi en als tweede werk het Gloria van Antonio Vivaldi in een bewerking van  Desmond Ratcliffe.

Solisten:

Als solisten werken mee de sopraan  Else Linde Buitenhuis en de mezzo Judith Bouma

Begeleiding:

De begeleiding van de werken wordt gevormd door een ad hoc ensemble bestaande uit een viertal strijkinstrumenten, trompet en hobo. Pieter Pilon bespeelt het kistorgel.

De muzikale leiding is in handen van Ties Molenhuis.

Tilge, Höchster, meine Sünden BWV 1083

Bach heeft op deze wereldberoemde Stabat Mater van Pergolesi een andere tekst geplaatst en hier en daar muzikale wijzigingen aangebracht.

Giovanni Battista Pergolesi werd in 1710 geboren in het Italiaanse Jesi. Zijn vader kwam uit Pergola en verhuisde naar Jesi. Als je deze namen samenvoegt ontstaat de achternaam Pergolesi. In zijn geboorteplaats ontving Pergolesi zijn eerste muzieklessen. In 1725 vertrok hij naar Napels. Hij kreeg daar muzieklessen van Gaeatona Greco en vervulde functies als organist en violist bij de hoven in Napels. In een vrij vroeg stadium werd hij ongeneeslijk ziek. Hij trok zich terug uit het openbare muziekleven en ging zich wijden aan het schrijven van religieuze muziek. In opdracht van de kerk van Napels componeerde hij het Stabat Mater. De kerk wilde graag een nieuwe versie. Meestal werd de versie van Domenico Scarlatti uitgevoerd op Goede Vrijdag. Pergolesi stierf in maart 1736 Hij was pas zesentwintig jaar en aan zijn net begonnen carrière kwam een abrupt einde.

Het Stabat Mater is een beroemd gedicht uit de dertiende eeuw. De auteur is niet bekend. Waarschijnlijk een Franciscaner monnik. Het is een hymne over Maria, de moeder van Jezus, die weent bij het kruis waar haar zoon is terechtgesteld. In de 15e eeuw kreeg de tekst een plaats in de Rooms-katholieke liturgie. Het werd uitgevoerd op 15 september. Dat is de dag waarop de het Feest van de Zeven Smarten van Maria werd gevierd. Vanaf 1727 werd het ook gezongen in de Stille Week voor Pasen. Vele componisten hebben deze teksten op muziek gezet waaronder Palestrina, Vivaldi, Scarlatti en later Rossini, Dvořák  Verdi, Szymanowski en vrij recentelijk nog Pärt.

Bach heeft zijn hele leven interesse getoond voor andermans composities. Hij bewerkte vele werken van Vivaldi en andere tijdgenoten. Bach moet onder de indruk zijn geweest toen hij rond 1740 kennismaakte met dit werk van Pergolesi. Daar dit werk gebaseerd was op de Rooms Katholieke geloofsbeleving kon dit werk moeilijk worden uitgevoerd in de Lutherse kerken in Leipzig. Bach heeft er voor gekozen om de teksten uit Psalm 51 op dit Stabat Mater van Pergolesi te plaatsen. Ook voegde hij er zelfstandige altviool aan de partij toe waardoor het werk bijzonder harmonisch verrijkt wordt. Bach bewerkte dit stuk tussen 1744 en 1748. Het is een vrije bewerking van Psalm 51. De dichter van deze tekst is niet bekend. Psalm 51 is één van de zeven boetepsalmen. Zowel in het Stabat Mater als in Psalm 51 komen thema’s als schuld en boete aan de orde.

Of dit werk tijdens Bach zijn leven is uitgevoerd in een van de kerken is twijfelachtig. Misschien is het uitgevoerd in een kleine familie kring waarbij Bach zelf de altvioolpartij voor zijn rekening nam. De altviool was Bach’s lievelingsinstrument.

Gloria van Antonio Vivaldi

Antonio Vivaldi componeerde een drietal Gloria’s aan het begin van zijn carrière. Vivaldi is in 1678 geboren te Venetië. Toen hij 25 jaar was werd hij tot priester gewijd. Hij componeerde veel kerkmuziek. De kerkdiensten leken soms meer op concerten, maar ze waren zeer populair bij de rijke Venetianen en hun buitenlandse gasten. Vivaldi kreeg internationale bekendheid en voorzag daarom het weeshuis Ospedale della Pietà waar Vivaldi werkzaam was van een grote bron van inkomsten. Het weeshuis had vele enthousiaste jonge muziekliefhebbers om zich heen verzameld. De muziek van Vivaldi had een zonnig en opgewekte toon. Ook dit bekende Gloria dat pas laat ontdekt is heeft een zeer opgewekt karakter. Vrouwenstemmen spelen de hoofdrol in dit werk. Er zijn ook geen mannelijke solisten. Daarom wordt aangenomen dat Vivaldi dit werk heeft geschreven voor de meisjes van het weeshuis.

Tegenwoordig ken iedereen Vivaldi. Wie kent niet “De Vier Jaargetijden”?  Maar tegen het eind van zijn leven kende praktisch niemand Vivaldi meer. Zijn werken hebben bijna 250 jaar lang opgeborgen gelegen in een klooster.

Het Gloria bestaat uit 12 delen waarin koordelen afgewisseld worden met enkele soli tussen sopraan en alt. Alle delen zijn zeer verschillend van sfeer. Feestelijk, plechtig enz.

Solisten:

Else-Linde Buitenhuis
Else-Linde Buitenhuis

Else Linde is een Nederlandse lyrische sopraan met een natuurlijk en helder timbre. Haar repertoire omvat verschillende stijlen waaronder opera, oratorium en kamermuziek en lied. Zij zingt ook hedendaagse composities en cross-over repertoire.

Haar operadebuut maakte zij als Pamina in een kinderproductie van die Zauberflöte van Mozart bij Opera La Monnaie te Brussel. Inmiddels heeft zij verschillende rollen op haar repertoire waaronder o.a. Papagena en Pamina in Die Zauberflöte van Mozart, Zuster Genovieffa in Suor Angelica van Puccini, Serpina in La Serva padrona van Pergolesi en Fiordiligi in Cosi fan tutte van Mozart (concertant).

Als solist is  Else Linde regelmatig te horen op concert podia en in oratorium concerten. Haar oratorium repertoire omvat werken als De Johannes Passion  en Weihnachtsoratorium van Bach, De Messiah van Handel, het Stabat Mater van Pergolesi, het Requiem en Krönungsmesse van Mozart, Die Schöpfung van Haydn, het Requiem van Faure, de Carmina Burana van Orff en de Messe Solenelle van Rossini.

Else Linde begon haar  zangstudie aan het Prins Claus conservatorium te Groningen, haar geboortestad. Zij vervolgde  deze in de Operaklas van  het Koninklijk conservatorium den Haag bij Gerda van Zelm en aan het Utrechts conservatorium bij Henny Yana Diemer en behaalde haar Master of Music. Zij was laureaat van de Operastudio Vlaanderen te Gent en finalist  tijdens het Opera im Berg Festival te Salzburg in 2011. Else-Linde volgde masterclasses van onder andere Michael Chance, Graham Johnson, Miranda van Kralingen,  John Brocheler en Alexander Oliver. Tijdens tournees was zij te horen in Italie (Parco della Musica), in Engeland en Schotland (Edinburgh en Sint Martin in the Fields), in Frankrijk (Mosset), Belgie, Albanie, Polen, Duitsland. Zij werkte met bekende dirigenten als Kenneth Montgomery, Hans Leenders en Pietro Rizzo.

Judith Bouma
judithbouma

De mezzosopraan Judith Bouma genoot haar opleiding klassieke zang aan het Prins Claus Conservatorium te Groningen bij Jan van Zelm en bij Gerda van Zelm in Den Haag.
Zij volgde masterclasses en vocalcoaching bij Margreet Honig, Jard van Nes, Johanette Zomer, Miranda van Kralingen, Nico van der Meel, Jelle Draijer, Lieve Jansen, Ingrid Voermans, Christa Pfeiler & Rudolf Jansen, Heleen Koele, Claar ter Horst, Mariëtte Nollen, Hans Eijsackers en Eelko Molenaar. Op dit moment wordt zij gecoacht door Hanneke de Wit.

Zij was als soliste te horen in diverse oratoria en cantates. Zo zong zij onder andere Petite Messe Solonelle van G. Rossini, Requiem van W. A. Mozart, Gloria van A.Vivaldi, Stabat Mater van G. B. Pergolesi, Die Jahreszeiten, Missa Brevis en Die Schöpfung van J.Haydn, Musikalische Exequien van H.Schütz, Magnificat van J.S.Bach, en Messiah van Händel.

Zij werkte mee aan verschillende koorproducties van het Groot Omroep Koor, Capella Frisiae en de Nederlandse Bach Academie. Hierbij werkte ze onder andere samen met dirigenten als Gijs Leenaars, Jaap van Zweeden, Simon Halsey, Hoite Pruiksma, Geert-Jan van Beijeren en Louis Buskens.
Regelmatig geeft zij liedrecitals waarin liederen zijn opgenomen uit verschillende stijlperiodes van klassiek tot hedendaagse muziek.

 

|